anticipeer op krimp in het onderwijs

adviezen aan het onderwijs om te anticiperen op krimp


Een reactie plaatsen

De meerwaarde van samenwerking en de denominaties

2-2014

Schoolkeuze en denominaties

In de publicaties over krimp valt de aandacht voor de denominaties en de diversiteit in het onderwijs direct op. Het onderwijs is een van de weinige sectoren waarin denominaties nog een hele bepalende rol spelen. Ouders kiezen graag voor een school die past bij het opvoedingsklimaat en de levensbeschouwing thuis. Voor een openbare of een bijzondere school, vanuit een opvoedkundige of levensbeschouwelijke overtuiging. Voor een basisschool blijkt dat vaak nog sterker te gelden dan voor het voortgezet onderwijs zo blijkt uit het onderzoek dat ik uitgevoerd heb bij verschillende anticipeerregio’s. Bij de keuze voor het voortgezet onderwijs vinden ouders en leerlingen de inhoudelijke kenmerken van het onderwijs en de opleidingen en de aansluiting op het vervolgonderwijs en de arbeidsmarkt ook heel belangrijk. De verschillen tussen de denominaties en aandacht daarvoor blijken per regio anders te zijn. De rol die met name de geloofsovertuiging speelt en de verschillen daartussen blijken bepalend voor de manier waarop het onderwijs georganiseerd is.

Denominaties en de toekomst

Vos/ABB en de Vereniging Openbaar onderwijs geven in School!Gids met het concept School! een toekomstvisie op het onderwijsbestel in het licht van maatschappelijke ontwikkelingen als krimp, de secularisatie, globalisering, passend onderwijs en pluriformiteit. Verschillende auteurs uit de wetenschap, de overheid, het bestuur, docentenopleiding en de klas laten hun visie zien op het concept en de uitwerking daarvan in de dagelijkse onderwijspraktijk. Vanuit het perspectief van krimp heel interessant om te bekijken.

In het concept School! is er geen sprake meer van denominatief georganiseerd onderwijs. Alle scholen staan open voor ieder kind en iedere docent. Scholen moeten kwalitatief goed onderwijs geven maar hebben ook de plicht om voorwaarden te scheppen voor emancipatie en tolerantie. Het verzuilde onderwijsbestel speelt volgens de opstellers een belemmerende rol in het leren van en met elkaar en is niet meer van deze tijd. Er is binnen School! gelijkwaardige aandacht voor verschillende godsdienstige en levensbeschouwelijke stromingen en culturen. School! is er voor de gemeenschap, is van de gemeenschap en is ook zelf een gemeenschap. Leerlingen, ouders en professionals maken de school en bereiken overeenstemming over de invulling en identiteit. School! leidt nieuwe generaties op binnen een samenleving met diverse culturen en achtergronden en heeft als doel een betere toekomst met wederzijdse verdraagzaamheid en respect. Alle zienswijzen zijn gelijkwaardig wat uitmondt in een ontmoeting en een dialoog. School! wil het voorbeeld geven voor democratie en pluralisme door te laten ervaren dat verschillen in afkomst, sociaal-economische status , cultuur, ontwikkeling en persoonlijkheid een verrijking kunnen zijn. Het onderwijs moet zich onderscheiden op basis van het pedagogisch-didactisch concept, haar specifieke aanbod en de directe relatie tot de samenleving. De keuzevrijheid van de ouders zal gebaseerd zijn op onderwijskundige motieven. Er zullen geen gelijke concepten meer zijn die nu in openbare en bijzondere scholen naast elkaar bestaan. De inhoudelijke diversiteit zal daardoor toenemen. Door leerlingendaling als gevolg van krimp is er voor scholen meer noodzaak tot samenwerking. De opstellers van School! zien dat als een deugd. Door de secularisatie zullen scholen een andere rol moeten spelen bij de vorming van leerlingen. Leerlingen zullen niet meer vanzelfsprekend opgroeien in een zuil met een vastomlijnd gedachtengoed. Door de globalisering neemt de verscheidenheid van het gedachtengoed toe. De manier waarop scholen ondersteuning geven aan leerlingen die dat nodig hebben in kader van het Passend Onderwijs, sluit ook aan bij het idee van een ongedeeld onderwijsbestel.

Diversiteit en pluriformiteit

De visie van School! klinkt mooi en actueel vanwege het respect voor de diversiteit en pluriformiteit in de samenleving en de dialoog die kinderen al van jongs af aan aangaan. Maar ouders kiezen een school die past bij hun opvoedingsklimaat en levensbeschouwing thuis. Sommige ouders kiezen heel bewust voor een bepaalde levensbeschouwing. Sluit School! daar dan ook goed op aan? Gaat de aandacht voor levensbeschouwing in School! voor ouders die kiezen voor een openbare school niet te ver? Iedere leerling volgt bij School! hetzelfde onderwijsprogramma over levensbeschouwing en godsdienst. Zullen ouders gaan kiezen op basis van onderwijskundige motieven? Leerlingen, ouders en professionals maken de School! Inspelen op invloeden uit de omgeving en wensen van ouders kan leiden tot een vraag of juist een tekort aan vraag naar scholen van specifieke denominaties. Hoe staat dit in relatie tot de diversiteit en pluriformiteit in de samenleving? Tijdens mijn onderzoek heb ik gemerkt dat de diversiteit van de schoolbevolking per regio verschilt.  In bepaalde geografische gebieden zoals de Randstad is de schoolbevolking heterogeen. Het verschil tussen de denominaties lijkt daar over het algemeen kleiner dan in regio’s waar de schoolbevolking meer homogeen is. Binnen de scholen bleek ook sprake van een meer heterogeen publiek. Bijzondere confessionele scholen hebben ook een aardig aantal niet-gelovige leerlingen. De mogelijkheden van samenwerking tussen de denominaties bleken door de kleinere verschillen groter.

Beleving van levensbeschouwing en de dialoog

De bijdragen van de verschillende auteurs in School! laten mooie visies zien. Zo vormen bijzondere scholen 70% van het onderwijs en wordt de meerderheid van de scholen gefinancierd door de overheid. Dr. Tjeu van den Berk, oud-hoofddocent praktische theologie, stelt dat de school de schakel is tussen thuis en de samenleving. De school heeft als pedagogische taak de horizon te verbreden onder andere door de eigen levensbeschouwing in dialoog en in confrontatie met andere levensbeschouwingen neer te zetten. Op openbare scholen hanteren leerkrachten naar zijn mening vaak een opgelegde objectiviteit die in strijd is met het subjectieve karakter van levensbeschouwing. Een open school zou ook niet verplicht moeten zijn. Sommige ouders willen graag een confessionele school. Niemand zou echter zijn eigen levensbeschouwing boven die van een ander moeten stellen. Prof. dr. Wiel Veugelers, hoogleraar educatie aan de Universiteit voor Humanistiek stelt dat bijzondere confessionele scholen afgezien van de levensbeschouwing het officiele curriculum moeten volgen. Ons onderwijs selecteert leerlingen en produceert bij de selectie van de vervolgopleiding verschillen. Het onderwijs zou zich meer moeten richten op het verbinden door de levensbeschouwelijke dialoog aan te gaan en het leren van de cognitieve en culturele verschillen. Leo Breukel, voorzitter van het College van Bestuur van Aves (onder andere oecumenische en samenwerkingsscholen) is van mening dat denominaties niet te ontkennen zijn. Ze waarborgen de verscheidenheid in het identiteitsgebonden onderwijs. Mensen hebben behoefte aan spiritualiteit en levensbeschouwing. Scholen spelen steeds meer een rol in de levensbeschouwing en godsdienstopvoeding van kinderen.

Denominatievrije school als laatste in het dorp

Leo van Breukel geeft aan dat een denominatievrije school met aandacht voor de achtergrond van de kinderen een goede mogelijkheid kan zijn voor de laatste school in het dorp. Respect en ruimte voor de oorspronkelijke identiteit maakt dat scholen open staan voor een vergaande samenwerking. Het D66 Tweede Kamerlid, oud rector en bestuursvoorzitter Paul van Meenen is voorstander van een algemene acceptatieplicht. Dat ouders en leerlingen de grondslag van de school accepteren, zou genoeg moeten zijn om toelaatbaar te zijn. Hij is een voorstander van keuzevrijheid. De ruimte van samenwerkingsscholen zou groter moeten worden. Daarbij geldt: hoe slaag je erin om jezelf te blijven en toch de samenwerking aan te gaan? Marleen Lammers Msc, beleidsmedewerker en adviseur onderwijs bij Vos/ABB geeft aan dat met School! geloof en levensovertuiging geen privé-aangelegenheid zijn maar een relevant onderdeel van de samenleving en van de identiteit van het individu. Wanneer de leerlingenaantallen in een regio voldoende zijn, is het van belang om de pedagogisch-didactische diversiteit aan scholen te behouden. De drempel tot samenwerken zou binnen het concept School! lager worden. Bijvoorbeeld voor scholen die in de dagelijkse praktijk qua sfeer en onderwijs al veel op elkaar lijken maar in denominatie verschillen qua oorsprong. Het staat scholen vrij om die pedagogische visie te kiezen die past bij de leerlingenpopulatie.

Meerwaarde van samenwerking, wat te winnen?

Steeds meer schoolbesturen kijken bewust naar de wensen en behoeften van de ouders uit hun regio. Het biedt naar mijn mening grote meerwaarde wanneer scholen van verschillende denominaties ook gezamenlijk kijken naar de behoeften in de regio en hoe deze zouden moeten worden ingevuld. Je zet dan de behoefte in de regio voorop en bekijkt wat je met samenwerking kunt winnen. Een positieve insteek! Dat kan een aanbod zijn dat voor een schoolbestuur afzonderlijk niet mogelijk zou zijn. Het is een ander zienswijze dan bekijken wat je zult verliezen bij ongewijzigd beleid en op basis daarvan de mogelijkheden beoordelen.  Ik ben verschillende voorbeelden tegengekomen van samenwerking tussen denominaties waardoor er onderwijs kan worden geboden dat anders waarschijnlijk niet mogelijk was geweest. Bijvoorbeeld een schooltype dat bij afzonderlijke denominaties te klein zou zijn geweest. Een bestuurlijke fusie tussen denominaties waardoor de diversiteit in de regio behouden kon blijven en nieuw actueel aanbod gerealiseerd. Of een plan in samenwerking met andere sectoren om de regio aantrekkelijker te maken voor vestiging van jonge gezinnen. Een gezamenlijk doel en een open opstelling maakt dat er in de samenwerking veel mogelijk is en dat schoolbesturen verder kijken dan hun individuele belang. Soms moet ook over de geografische grenzen worden heengekeken. De identiteit van scholen en de opvattingen van ouders blijken vaak bepalend voor de ruimte die er is voor samenwerking.  Samenwerking moet zorgvuldig met ouders worden voorbereid. Maar daarnaast kan samenwerking noodzakelijk zijn om een school in stand te kunnen houden. Een denominatievrije school met aandacht voor de achtergrond van de kinderen kan naar mijn idee een goede oplossing zijn voor de laatste school in het dorp.

Graag wissel ik met u van gedachten over dit onderwerp in een gratis en vrijblijvend strategiegesprek. Neemt u daarvoor contact met mij op via info@van-noordt.nl of bel mij op (06) 24741144 Uw ervaringen en reacties op mijn blog hoor ik  graag! Mijn e-paper Anticipeer op krimp kunt u gratis ontvangen.

 

Over Stephanie van Noordt

Ik ben interim (verander)manager en strateeg met een marketing en communicatie-achtergrond en ruime ervaring in het onderwijs en de zorg. Met mijn bedrijf Van Noordt Marketing & Communicatie (bege)leid ik organisaties bij het kiezen van een nieuwe koers, reorganisaties, herstructureringen en het professionaliseren van teams. Daarnaast adviseer ik bij het in de markt zetten van de organisatie en haar diensten en de communicatie van ideeën. In mijn aanpak combineer ik het van buiten naar binnen met het van binnen naar buiten denken door kansen van buiten en vragen van doelgroepen te verbinden met de identiteit en dienstverlening van de organisatie. Als vertrekpunt neem ik altijd het gemeenschappelijk belang waarin de verschillende belangen van mensen en organisaties samenkomen. Ik ben bestuurslid en intern toezichthouder bij Daltonschool de Vliegers (primair onderwijs) in Middelharnis, toezichthouder bij JTV Mondzorg voor kids en docent en examinator in het hoger beroepsonderwijs.

Adresgegevens Van Noordt Marketing & Communicatie

http://www.van-noordt.nl

info@van-noordt.nl

Onderlangs 12

3249 AT Herkingen

(0187) 669489

(06) 24741144

Tags: denominaties, krimp, levensbeschouwing, pluriformiteit, samenwerking, schoolkeuze | Permalink.

Berichtnavigatie

Zoek op:Archief

Meta

Blog op WordPress.com. | Het Yoko thema.

Bovenkant

anticipeer op krimp in het onderwijs

Blog op WordPress.com. Het Yoko thema

Volg

Volg anticipeer op krimp in het onderwijs”

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Gerealiseerd door WordPress.com

Add your thoughts here… (optional) Plaatsen op

Annuleren