anticipeer op krimp in het onderwijs

adviezen aan het onderwijs om te anticiperen op krimp


Een reactie plaatsen

Het ontwikkelen van één krimpvisie voor Goeree-Overflakkee

6/2014

Een eiland met verschillen

In mijn blog van september schreef ik hoe het  initiatief van regionaal maatwerk op Goeree-Overflakkee zicht krijgt op de inhoudelijke vraag naar onderwijs. Goeree-Overflakkee kent een grote heterogeniteit bij ouders en leerlingen ondanks haar kleine geografische omvang vooral waar het de geloofsovertuiging betreft. Dat is vooral terug te zien bij het protestants-christelijk onderwijs dat een behoorlijk aantal besturen heeft. De schoolbesturen op Goeree-Overflakkee en de gemeente willen de protestants-christelijke denominatie behouden maar wel één visie ontwikkelen waarin ruimte is voor samenwerking met verschillende denominaties.

Meer inzicht in de doelgroep en de urgentie per dorpskern

Om een goede visie te kunnen ontwikkelen is het belangrijk scherp in kaart te brengen hoe de doelgroep ouders en leerlingen er nu precies uitziet en waar de verschillen zitten. Daarnaast is inzicht nodig in de mate waarin leerlingendaling een rol speelt voor de individuele scholen, wat de gevolgen zijn en welke maatregelen de scholen zien om met de gevolgen om te gaan. Omdat de kernen elk hun eigen ‘couleur locale’ kennen en in aantrekkelijkheid voor ouders en kinderen verschillen, hebben de besturen besloten om een overzicht per kern te maken. In een enquête naar de voorscholen en basisscholen is gevraagd naar afkomst, opleidingsniveau, beroep, levensstijl  en levensovertuiging van de ouders. Daarnaast zijn er vragen gesteld over de betrokkenheid van ouders bij de (voor)school, keuze voor een basisschool, aspecten die ouders bij een (voor)school belangrijk vinden, schooladviezen, eventuele relatie met het opleidingsniveau van de ouders en veranderingen in de leerlingenpopulatie. Tot slot zijn er vragen gesteld over de aantrekkelijkheid van de kern voor ouders en kinderen, de gevolgen van leerlingendaling voor de (voor)school en maatregelen om met deze gevolgen om te gaan.

Met de resultaten van de enquête worden de verschillen tussen de populaties per (voor)school en kern en de keuze voor een (voor)school duidelijk. Het geeft meer inzicht in de achtergrond van de ouders in relatie tot de vraag naar de verschillende denominaties en aspecten die ouders belangrijk vinden bij keuze van een school . De gegevens over de levensbeschouwing worden, om een specifieker inzicht te krijgen, aangevuld moeten met een schets van de geloofsovertuigingen per kern in relatie tot de (voor)scholen. Samen met de omvang van de populatie per kern, zoals deze bekend is bij de gemeente, geeft dit een vrij specifiek beeld van de behoefte aan voorscholen en het basisonderwijs.

De gegevens ten aanzien van de schooladviezen en de eventuele relatie tussen het opleidingsniveau van ouders en de schooladviezen van leerlingen zullen inzicht geven in de vraag naar voortgezet onderwijs. Inzicht in de gevolgen die (voor)scholen voorzien bij leerlingendaling en de urgentie van de situatie laten noodzakelijke maatregelen en belangen zien.

Er zijn ook overeenkomsten!

De tussentijdse resultaten van de enquête laten ook belangrijke overeenkomsten zien voor Goeree-Overflakkee. Zo is het merendeel van de ouders van de voor- en basisscholen afkomstig van Goeree-Overflakkee. Het grootste deel van de ouders van de basisscholen heeft middelbaar beroepsopleiding gevolgd en een middelbaar beroep. Voor de voorscholen geldt dat een groot deel van de ouders een hogere beroeps- of wetenschappelijke opleiding heeft. Het merendeel van de doelgroep heeft een protestants-christelijke levensovertuiging (daarbinnen is er heterogeniteit) maar ook een groot deel is niet gelovig of belijdend. Voor wat betreft de levensstijl behoort de doelgroep vooral tot de traditionele burgerij met de kenmerken moralistisch, behoudend en plichtsgetrouw. De ouders zijn gemiddeld betrokken bij de school. De meeste (voor) scholen kennen een afname van het leerlingenaantal. Zij achten bezuinigingen nodig op de personele kosten en/of maatregelen  om de kwaliteit te blijven garanderen en zoeken mogelijkheden tot samenwerking met andere schoolbesturen.

Gemeenschappelijke belangen als vertrekpunt

Met de resultaten kunnen de (voor)schoolbesturen en de gemeente op zoek gaan naar de gemeenschappelijke belangen van de scholen en schoolbesturen om met dat vertrekpunt de strategie te ontwikkelen. Ontwikkelingen bij de doelgroep, de afnemers van het onderwijs zijn zeer belangrijk voor de ontwikkeling van de strategie. Voor de ontwikkeling van de strategie is het ook van groot belang om te kijken welke ontwikkelingen relevant zijn in relatie tot krimp op Goeree-Overflakkee.

Belangrijke ontwikkelingen voor onderwijskrimp

Belangrijke ontwikkelingen voor Goeree-Overflakkee zijn demografisch, geografisch, sociaal-cultureel, economisch en technologisch van aard. De krimp gaat sneller dan verwacht en prognoses laten zien dat de (voor)schoolbesturen snel in actie moeten komen. Goeree-Overflakkee is een landelijk gebied en qua omvang niet erg groot. Het voortgezet onderwijs trekt ook leerlingen vanuit Schouwen-Duiveland, Tholen en Cromstrijen. Voor de Kop van Goeree geldt dat leerlingen met een meer stadse mentaliteit vaker naar het voortgezet onderwijs in Hellevoetsluis gaan. Leerlingen met een reformatorische levensovertuiging kiezen in een aantal kernen voor (primair) onderwijs buiten het eiland. Voor de strategie moet er voor het verzorgingsgebied dus ruimer gekeken worden dan alleen het eiland. De leefbaarheid in de kernen kan bedreigd worden door de krimp. Dat is afhankelijk van het totaal aan voorzieningen in de kern, de denominatie van de school die eventueel blijft en de schoolkeuze van de ouders. Goeree-Overflakkee kent maar een klein percentage aan vluchtelingen en arbeidsmigranten waardoor deze geen substantiële bijdrage aan de instroom zullen leveren. De heterogeniteit van de doelgroep, vooral waar het de levensovertuiging betreft, kan de samenwerking belemmeren. Voor hun opleiding of studie vertrekken jonge mensen vaak naar stedelijke gebieden. Zij vinden werk en blijven daar wonen vanwege de goede voorzieningen en door de economische crisis.  Maar, jonge gezinnen hechten over het algemeen wel veel waarde aan een veilige leefomgeving, betaalbare woningen en een goede kwaliteit van onderwijs. Goeree-Overflakkee kan dat bieden. Het nieuwe werken maakt het ook mogelijk voor werknemers en ondernemers om te wonen buiten het werkgebied. Informatietechnologie biedt het onderwijs mogelijkheden om het  onderwijs te innoveren en voordeel op economisch vlak.

De onderwijssector op Goeree-Overflakkee

Goeree-Overflakkee biedt een behoorlijk aanbod aan onderwijs: voorschoolse voorzieningen, basisonderwijs, speciaal onderwijs, voortgezet onderwijs en een aantal mbo opleidingen. De besturen en de gemeente streven naar één eilandelijk visie op onderwijskrimp waarin wordt samengewerkt om de goede kwaliteit van onderwijs, die er nu is, te kunnen blijven bieden. Zij willen daarvoor het onderwijs afstemmen op de wensen van ouders en leerlingen en investeren in voorzieningen. Zo is er al geïnvesteerd in het mbo onderwijs. De voorwaarden en de regelgeving zien de (voor)schoolbesturen soms als belemmerend maar niet onoverkomelijk. De besturen houden bij het uitwerken van de kansen rekening met de manier waarop het onderwijs als sector georganiseerd is en gewend is om te werken. Het onderwijspersoneel en de ouders zullen in een vroeg stadium betrokken worden en begeleid.

Strategie-ontwikkeling

In november verwacht ik dat de de schets van de kenmerken van de doelgroep en de urgentie per dorpskern compleet is. De werkgroep werkt de strategie uit onder andere met behulp van onder andere een SWOT matrix. Daarin wordt het beroepenveld, haar behoeften en de manier waarop het onderwijs kan anticiperen meegenomen. In mijn volgende blog leest u meer.

Wilt u de update van mijn e-paper ontvangen? Stuur mij dan een e-mail via info@van-noordt.nl .

Wilt u meer weten over de ontwikkeling van de regio strategie op Goeree-Overflakkee? Neemt u dan contact met mij op via info@van-noordt.nl of bel mij op (06) 24741144.

Daarnaast wissel ik graag met u van gedachten over onderwerp krimp (in uw regio)  in een gratis en vrijblijvend strategiegesprek. Uw ervaringen en reacties op mijn blog hoor ik  graag!

 Over Stephanie van Noordt

Over Stephanie van Noordt

Ik ben interim (verander)manager en strateeg met een marketing en communicatie-achtergrond en ruime ervaring in het onderwijs en de zorg. Met mijn bedrijf Van Noordt Marketing & Communicatie (bege)leid ik organisaties bij het kiezen van een nieuwe koers, reorganisaties, herstructureringen en het professionaliseren van teams. Daarnaast adviseer ik bij het in de markt zetten van de organisatie en haar diensten en de communicatie van ideeën. In mijn aanpak combineer ik het van buiten naar binnen met het van binnen naar buiten denken door kansen van buiten en vragen van doelgroepen te verbinden met de identiteit en dienstverlening van de organisatie. Als vertrekpunt neem ik altijd het gemeenschappelijk belang waarin de verschillende belangen van mensen en organisaties samenkomen. Ik ben bestuurslid en intern toezichthouder bij Daltonschool de Vliegers (primair onderwijs) in Middelharnis, toezichthouder bij JTV Mondzorg voor kids en docent en examinator in het hoger beroepsonderwijs.

Adresgegevens Van Noordt Marketing & Communicatie

http://www.van-noordt.nl

info@van-noordt.nl

Onderlangs 12

3249 AT Herkingen