anticipeer op krimp in het onderwijs

adviezen aan het onderwijs om te anticiperen op krimp


Een reactie plaatsen

Maatwerk voor de keuze en samenwerking in het onderwijs

1/2015

Goeree-Overflakkee wil keuze blijven bieden

Het eiland Goeree-Overflakkee is geografisch gezien een klein eiland tussen Voorne-Putten en Schouwen-Duiveland binnen het bereik van Rotterdam. In mijn vorige blogs schreef ik dat er een grote heterogeniteit is aan ouders en leerlingen en van oudsher een diversiteit aan schoolbesturen. De gemeente en de schoolbesturen zijn het er over eens dat er ook bij leerlingendaling keuzemogelijkheden moeten blijven in het onderwijs. En daarnaast dat de vraag van de bevolking in de kernen belangrijk is voor de oplossingen die worden gekozen. Alle partijen voelen zich daarvoor verantwoordelijk. De gemeente wil de oplossingen die de schoolbesturen kiezen, zoals de huisvesting, faciliteren. De meeste kernen ervaren de gevolgen van leerlingendaling maar  de positie van de scholen in de kernen is verschillend.

Landelijk gekozen oplossingen

In een aantal gebieden met leerlingendaling in Nederland worden oplossingen gekozen zoals  leerlingen zoveel mogelijk in de eigen gemeente naar school laten gaan (thuisnabij en passend onderwijs), het vormen van integrale kindcentra, samenwerking tussen schoolbesturen op het gebied van inhoud, organisatie en huisvesting, verticale samenwerking tussen basisonderwijs, voorschoolse voorzieningen en voortgezet onderwijs. Daaraan werken in veel gevallen schoolbesturen van verschillende denominaties mee. Uiteraard moeten er wel stappen gezet worden om een eenheid te bereiken over de essentiële aspecten van iedere deelnemende school. Daarnaast is het belangrijk om  respect te hebben voor ieders identiteit en kleur.  Wanneer de verschillen tussen de denominaties groot zijn, zal het moeilijker zijn om de eenheid over de essentiële aspecten te bereiken. Op Goeree-Overflakkee blijken de verschillen tussen de denominaties dusdanig dat op korte termijn niet gekozen kan worden voor de landelijke oplossingen.

Samenwerking eerst binnen de denominaties

Uit het onderzoek naar de onderwijspopulatie en de discussie in de werkgroep Onderwijskrimp blijkt dat identiteit met name voor de scholen in het confessioneel bijzonder onderwijs belangrijk is. Deze is bepalend voor het zoeken naar samenwerkingsmogelijkheden. De protestants-christelijke en de room-katholiek schoolbesturen zoeken vooralsnog naar mogelijkheden tussen of binnen besturen van dezelfde denominatie. Het grootste pc-bestuur primair onderwijs wil dit jaar een fusie realiseren met een zestal pc-scholen en daarmee in de meeste kernen pc-onderwijs aanbieden. Daarnaast zoekt zij de samenwerking met het pc-voortgezet onderwijs. De katholieke scholen zoeken ook de samenwerking binnen het eigen bestuur. Het bestuur voor het openbaar primair onderwijs verkent de samenwerking met het bestuur voor het openbaar voortgezet onderwijs.

Verschillen in visie: identiteit en innovatie

Vooralsnog kiezen de schoolbesturen er voor om vanuit verschillende visies te werken. Het openbaar primair onderwijs heeft haar visie verwoord in een strategisch beleidsplan. Zij zet daarin een heldere visie neer met verbinden, innoveren en professionaliseren als kernbegrippen. Het bestuur ziet krimp als een uitdaging en wil ook buiten de kaders van de bestaande organisatie van het onderwijs denken. Zij wil onder andere op vernieuwende wijze naar het huidige onderwijssysteem, de personeelsplanning, de aansturing en samenwerking kijken en ziet de vraag naar en de kwaliteit van onderwijs als leidend. Samenwerking ziet zij in brede zin mogelijk met de besturen in het basisonderwijs, de kinderopvang, het openbaar voortgezet onderwijs en de ouders.

Het grootste schoolbestuur binnen het pc-onderwijs ziet elke school binnen haar bestuur als autonoom waardoor de eigen identiteit van de school geborgd is. Op de elementen waar er meerwaarde is, kan de verbinding tussen de scholen worden gezocht. Er kan worden samengewerkt met respect voor de eigenheid. De samenwerking kan stap voor stap uitgewerkt worden bijvoorbeeld met het oprichten van kenniskringen. Voor wat betreft het passend onderwijs wil het bestuur, zoals past bij haar pc-identiteit, kinderen zo veel mogelijk opvangen en mogelijkheden bieden binnen de reguliere scholen. Het bestuur wil de leerlingendaling door de positie van haar aanbod aan scholen en door goed rentmeesterschap opvangen. Zij zoekt samenwerking met het pc-voortgezet onderwijs.

De keuze van ouders en leerlingen verandert

De keuze voor een school die aansluit bij de levensbeschouwing is niet (meer) vanzelfsprekend, zo blijkt onder andere uit het onderzoek naar de onderwijspopulatie en de gevolgen van leerlingendaling. De scholen in de kernen laten voor wat betreft het aantal leerlingen per denominatie niet altijd een afspiegeling zien van de levensbeschouwing van ouders en leerlingen in de kernen. Daarnaast is de keuze voor een basisschool van een bepaalde denominatie geen garantie meer voor de keuze voor een school in het voortgezet onderwijs van dezelfde denominatie. Onderwijstypen en –richtingen spelen naast levensbeschouwing een belangrijke rol bij de keuze.

Leerlingen waarvan de ouders niet-belijdend of gelovig zijn of een andere levensovertuiging hebben, kiezen in een aantal gevallen voor een protestants-christelijke of katholieke basisschool. Bij de basisscholen met een gematigde pc-signatuur is zelfs een behoorlijk aantal leerlingen niet-belijdend of gelovig. Bij de openbare basisscholen is iets meer dan de helft van de ouders en leerlingen niet-belijdend of gelovig. Leerlingen met een protestants-christelijke, katholieke of andere levensovertuiging kiezen regelmatig voor een openbare basisschool. Natuurlijk speelt het aanbod van denominaties in de kernen wel een belangrijke rol. In een aantal kernen wordt alleen pc- dan wel katholiek onderwijs aangeboden. Ouders en leerlingen die voor een andere denominatie kiezen, zijn aangewezen op het aanbod van een kern in de nabije omgeving. In het voortgezet onderwijs kiezen behoorlijk wat leerlingen van de confessioneel bijzondere basisscholen op en in de omgeving van Goeree-Overflakkee voor het openbare voortgezet onderwijs. Voor de leerlingen met een gematigde pc-christelijke levensbeschouwing biedt Goeree-Overflakkee veel keuzemogelijkheden.

Keuze bieden en mogelijkheden voor samenwerking

De schoolbesturen bieden door hun verschillende visies keuzemogelijkheden op Goeree-Overflakkee. Ouders en leerlingen kunnen kiezen welke visie en denominatie het beste bij hen past. Is de identiteit van de school en de geloofsovertuiging voor hen belangrijk of kiezen zij bijvoorbeeld liever op onderwijskundige gronden voor onderwijs? Wanneer de leerlingenpopulaties van de scholen van de denominaties in de toekomst minder verschillen, zal de samenwerking tussen de denominaties waarschijnlijk gemakkelijker worden. In de kernen waar samenwerking nodig is om goed basisonderwijs te kunnen blijven bieden, zullen de mogelijkheden als eerste verkend worden. Of voor het aanbod van een type voortgezet onderwijs waaraan behoefte is. Voor het gymnasium wordt samengewerkt tussen het openbaar en het pc-voortgezet onderwijs.

Dialoog met alle betrokkenen

De gemeente Goeree-Overflakkee gaat graag de dialoog aan met alle betrokkenen in de kernen om gezamenlijk passende scenario’s voor het onderwijs te ontwikkelen. Zodat in kaart gebracht kan worden welke meningsvorming er in de regio is en gezamenlijk de kaders en uitgangspunten opgesteld kunnen worden. Dit kan schoolbesturen helpen bij het opstellen van het beleid voor en spreiding van de huisvesting.

Aansluiten bij de eilandvisie

De kaders en uitgangspunten zullen de eilandvisie van Goeree-Overflakkee moeten ondersteunen. Goeree-Overflakkee wil een eiland van rust en ruimte zijn waar mensen naar volle tevredenheid kunnen wonen en recreëren. Weg van de hectiek van de stad maar dichtbij alle stedelijke voorzieningen van twee grote en economisch relevante metropolen: Rotterdam/Den Haag en Antwerpen. Met innovatie in visserij, landbouw, recreatie en zorg. Onderwijs op hoog niveau en brede zorg bieden werk en kansen op maatschappelijke participatie. Goeree-Overflakkee wil koploper zijn in duurzame energiewinning- en besparing.  In het kader van de eilandvisie zijn strategische kernthema’s geformuleerd die leidraad vormen voor te ontwikkelen plannen. De eilanditeit, hoe Goeree-Overflakkee geworden is tot wat het nu is door de mensen die er wonen en tradities die er zijn, is één van deze thema’s. De maatschappelijke balans door behoud van voldoende zorg- en voorzieningenniveau in de kernen en door het innovatiever organiseren en concentreren van kleinschalige activiteiten is een ander belangrijk thema. Goeree-Overflakkee gaat voor kwalitatieve groei, duurzaamheid, innovatie als vestigingsvoorwaarde voor nieuw te vestigen bedrijven en onderwijs en verbindingen met de nabijgelegen steden.

Uitwerking visies

Dit jaar zullen de visies van de schoolbesturen en de mogelijkheden voor samenwerking verder uitgewerkt worden en zal de gemeente met de betrokkenen de dialoog aangaan over leerlingendaling en de mogelijke opties. Er kan dan een verdieping plaatsvinden in de behoeften van de dorpskernen ten aanzien van onderwijs en voorzieningen en in de mogelijkheden die er zijn per kern. Ik zal u op de hoogte houden in mijn volgende blogs.

Wilt u mijn e-paper ontvangen? Stuur mij dan een e-mail via info@van-noordt.nl .

Wilt u meer weten over de ontwikkeling van de regio strategie op Goeree-Overflakkee? Neemt u dan contact met mij op via info@van-noordt.nl of bel mij op (06) 24741144.

Daarnaast wissel ik graag met u van gedachten over onderwerp leerlingendaling (in uw regio)  in een gratis en vrijblijvend strategiegesprek. Uw ervaringen en reacties op mijn blog hoor ik  graag!

 Over Stephanie van Noordt

Over Stephanie van Noordt

Ik ben interim (verander)manager en strateeg met een marketing en communicatie-achtergrond en ruime ervaring in het onderwijs en de zorg. Met mijn bedrijf Van Noordt Marketing & Communicatie (bege)leid ik organisaties bij het kiezen van een nieuwe koers, reorganisaties, herstructureringen en het professionaliseren van teams. Daarnaast adviseer ik bij het in de markt zetten van de organisatie en haar diensten en de communicatie van ideeën. In mijn aanpak combineer ik het van buiten naar binnen met het van binnen naar buiten denken door kansen van buiten en vragen van doelgroepen te verbinden met de identiteit en dienstverlening van de organisatie. Als vertrekpunt neem ik altijd het gemeenschappelijk belang waarin de verschillende belangen van mensen en organisaties samenkomen. Ik ben bestuurslid en intern toezichthouder bij Daltonschool de Vliegers (primair onderwijs) in Middelharnis, toezichthouder bij JTV Mondzorg voor kids en docent en examinator in het hoger beroepsonderwijs.

Adresgegevens Van Noordt Marketing & Communicatie

http://www.van-noordt.nl

info@van-noordt.nl

Onderlangs 12

3249 AT Herkingen