anticipeer op krimp in het onderwijs

adviezen aan het onderwijs om te anticiperen op krimp


Een reactie plaatsen

Vanuit de eigenheid van de school bijdragen aan de omgeving

3-2015

De school is er voor haar omgeving

Goed positioneren blijft belangrijk wanneer het om het aantrekken van leerlingen gaat. Daling van het aantal leerlingen maakt het voor schoolbesturen urgent om goed te positioneren. De ontwikkelingen in de omgeving en de wensen en behoeften van ouders en leerlingen zijn daarbij belangrijk. Schoolbesturen hebben samen de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat aan de behoeften in een bepaald verzorgingsgebied voldaan wordt. In artikelen over positionering is het aantrekkelijk maken van de eigen identiteit voor de ouders en leerlingen meestal het uitgangspunt. Ik zou het graag eens vanuit een andere hoek willen bekijken. Wat kunnen schoolbesturen vanuit hun eigenheid bijdragen aan hun omgeving?  Schoolbesturen hebben een educatieve en maatschappelijke functie in hun omgeving. Zij leveren een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van kinderen en zijn een belangrijke organisatie in de omgeving waarin kinderen wonen. Het zou de ambitie van schoolbesturen moeten zijn om daar zelfbewust betekenis aan te geven. Dat vergt een analytische en ook kritische opstelling. Belangrijk is om te bekijken welke maatschappelijke ontwikkelingen relevant zijn en wat er speelt er in de directe omgeving. Op welke manier kan het schoolbestuur daar wat aan bijdragen vanuit haar eigenheid? Schoolbesturen kunnen bijvoorbeeld een rol spelen bij het bevorderen van de sociale cohesie in de omgeving.  Ik heb daar tijdens mij onderzoek naar leerlingendaling een heel mooi voorbeeld van gezien.

Aandacht voor de stakeholders

Volgens het onderzoek ‘Krimp en kwaliteit’ van Dyade Advies, dat in 2014 is uitgevoerd, vindt er ten aanzien van krimp een verschuiving van focus plaats. Van marketing en communicatie om leerlingen te werven naar het besparen op uitgaven. Schoolbesturen willen met behoud van kwaliteit het onderwijs goedkoper organiseren. Zij gaan op zoek naar andere organisatie- en bekostigingsmodellen bijvoorbeeld door het onderwijs door ICT bereikbaar te houden en samen te werken met partners binnen en buiten het onderwijs. Als bepalende factoren voor het succes worden genoemd: de kwaliteit van het onderwijs en leerprestaties, innovatiekracht en aanpassingsvermogen om aan de wensen en eisen van stakeholders en ontwikkelingen in de omgeving tegemoet te komen, heldere afspraken over de verwachtingen en verantwoordelijkheden binnen en tussen de school, ouders en leerlingen en de tevredenheid van stakeholders.Wat er zich in de omgeving afspeelt en de rol die de schoolbestuur in haar omgeving vervult, is belangrijke informatie voor de ontwikkeling van de strategie van het schoolbestuur. De positionering sluit aan op de strategie en geeft er uitvoering aan. Door strategisch maar ook praktisch te kijken naar de bepalende factoren kan een schoolbestuur vanuit haar eigenheid bijdragen aan de omgeving. En zo ook inspelen op de ontwikkelingen in deze omgeving zoals leerlingendaling. Zoals een schoolbestuur vertelde: vanuit ‘binnen’ kan het schoolbestuur een bijdrage leveren aan een beter ‘buiten’.

Eigenheid en partnerschap met ouders

Het artikel ‘Positioneren en profileren van onderwijsorganisaties’ van de KPC groep in Basisschool management laat zien dat besturen en scholen in hun beleidsstrategie betekenis geven aan hun eigenheid. Soms vanuit een urgentie maar steeds vaker ook vanuit hun ambitie. Vanuit hun eigenheid willen zij relevant en aantrekkelijk zijn voor ouders en leerlingen.

In een tijdperk van transparantie verwachten ouders van scholen openheid. Aansluitend op mijn onderzoek naar leerlingendaling ben ik samen met Y-Challenge een onderzoek gestart naar de manier waarop schoolbesturen inspelen op vragen van kritische ouders en met hen samenwerken. Oprecht betrokken ouders kunnen, met begeleiding, de school goede feedback geven. Openheid, gelijkwaardigheid in de communicatie en afspraken nakomen zijn belangrijk. Ouders en scholen zijn steeds meer partners in het onderwijs en de opvoeding. Ouders zijn voor een school belangrijke stakeholders. Scholen en ouders kunnen echter alleen partners zijn wanneer er voldoende vertrouwen is. De informatie van ouders is belangrijk voor schoolbesturen om zich een beeld te kunnen vormen over de ontwikkelingen in de omgeving. Naast transparantie is er een behoefte aan authenticiteit. Mensen verbinden zich alleen met personen en organisaties die oprecht zijn in wat zij zeggen en ook doen wat daar bij past. Het educatief partnerschap met ouders is bij scholen zeker nog geen vanzelfsprekendheid. Veel scholen hebben daar nog stappen in te zetten. Ik zal daar met Y-Challenge een leidraad voor ontwikkelen.

De visie achter de eigenheid

Met een heldere positionering kunnen schoolbesturen goed laten zien waar ze voor staan. En daarnaast hoe zij dat in de dagelijkse praktijk uitvoeren en welke bijdrage dat levert aan de omgeving. Het gaat daarbij niet alleen om het dienstenaanbod maar vooral om de visie en overtuigingen die daaronder liggen. En om hoe de schoolorganisatie werkt. Het wat, waarom en hoe. De belofte die de besturen doen, moet relevant gevonden worden door ouders en leerlingen en ook waargemaakt kunnen worden. De kwaliteit van onderwijs en de leerprestaties zijn belangrijke factoren voor een schoolbestuur. Zij kunnen deze aantonen door de leeropbrengsten en het rendement met bijvoorbeeld de vermelding op ranglijsten in beeld te brengen. Innovatiekracht is voor veel schoolbesturen ook belangrijk. De manier van innoveren moet echter wel passen bij de omgeving waarin zij werken en bij de ontwikkelingen in de omgeving. Zo is er bij veel schoolbesturen aandacht voor techniek en meertaligheid/internationalisering. In hoeverre past dit bij wat ouders en leerlingen relevant vinden, de werkgelegenheid in de omgeving en ontwikkelingen in de komende tijd?

Een duidelijke strategie

Volgens het artikel van de KPC groep is er een duidelijke strategie nodig om de eigenheid en de toegevoegde waarde zichtbaar te maken. Schoolbesturen kunnen zich onderscheiden op basis van hun denominatie, resultaten, huisvesting en plaats, sociaal-economische status, doelgroep, onderwijsconcept en inhoud. Voor de meerderheid zijn scholen van verschillende denominaties naar elkaar toegegroeid maar er zijn er ook die een speciale functie vervullen voor hun omgeving zoals bijvoorbeeld het reformatorisch onderwijs en er zijn er bijgekomen zoals het islamitisch onderwijs.

De eigenheid en behoeften van ouders en leerlingen

In de visie en strategie wordt veel aandacht besteed aan rationele aspecten. Rationele indicatoren op het gebied van prestaties en kwaliteit zijn belangrijk maar voor ouders en leerlingen niet altijd inzichtelijk. Bij kwaliteit zijn bijvoorbeeld ook een goede overdracht van het basis naar het voortgezet onderwijs door aansluiting van de curricula en informatie over specifieke onderwijsbehoeften van leerlingen belangrijke elementen. Leerlingen kunnen zo ‘een zachte landing’ maken in het voortgezet onderwijs.  Op Goeree-Overflakkee bekijkt het onderwijs deze overgang. Het basis- en voortgezet onderwijs kunnen gezamenlijk een mooie synergie behalen waar het om de overdracht gaat. En daarbij de onderwijsbehoefte van leerlingen goed in het oog houden en bedienen. Ouders en leerlingen maken de keuze voor een school echter op basis van het onbewuste, het gevoel. Scholen zijn samen met de ouders belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen. Zij raken de emoties. Zij moeten voldoen aan de behoeften van ouders aan veiligheid, zorg en sfeer. In de positionering kunnen scholen heel concreet beschrijven wat ouders en leerlingen ervan merken in de dagelijkse praktijk.

Waar maken en de voorbeeldfunctie

Het schoolbestuur begint altijd met van ‘binnen naar buiten’ denken. Wat kan zij vanuit haar eigenheid betekenen voor haar omgeving? Hoe kan zij inspelen op de behoeften en verwachtingen van ouders en leerlingen? Helderheid over de identiteit vergemakkelijkt de keuze voor ouders en leerlingen. Het neerzetten van de identiteit vergt een sterke betrokkenheid en eigenaarschap. Iedereen die direct in contact staat met ouders en leerlingen geeft betekenis aan het creëren van vertrouwen en waardering. Het gedrag moet in overeenstemming zijn met de belofte van het schoolbestuur in haar positionering. Schoolleiders en bestuurders hebben een voorbeeldfunctie.  Een krachtige schoolleider of bestuurder die open is naar ouders en leerlingen, oprecht in wat hij of zij zegt en doet wat daar bij past, bevordert het eigenaarschap. Vooral bij een herpositionering na bijvoorbeeld een fusie of sterke wijziging van het aanbod (IKC-school of nieuw concept) is het eigenaarschap en waarmaken van de belofte geen gemakkelijke opgave. Het gedrag passend bij de belofte moet nog ontwikkeld worden en is vaak nog geen ‘tweede natuur’. Training en het sterk neerzetten van voorbeeldgedrag van schoolleiders en bestuurders kan een positieve rol spelen bij de ontwikkeling van eigenaarschap en het gewenste gedrag.

In mijn volgende blogs zal ik u op de hoogte houden van de manier waarop het onderwijs op Goeree-Overflakkee een bijdrage levert aan haar omgeving en daarmee ook anticipeert op krimp. Daarnaast zal ik u informeren over de leidraad voor de samenwerking tussen de school en ouders.

Wilt u mijn e-paper ‘Anticipeer op krimp’ ontvangen? Stuur mij dan een e-mail via info@van-noordt.nl .

Ik wissel graag met u van gedachten over het onderwerp leerlingendaling (in uw regio) in een gratis en vrijblijvend strategiegesprek. Uw ervaringen en reacties op mijn blog hoor ik ook graag! Via info@van-noordt.nl of (06) 24741144.

 Over Stephanie van Noordt

Over Stephanie van Noordt

Ik ben interim (verander)manager en strateeg met een marketing en communicatie-achtergrond en ruime ervaring in het onderwijs en de zorg. Met mijn bedrijf Van Noordt Marketing & Communicatie (bege)leid ik organisaties bij het kiezen van een nieuwe koers, reorganisaties, herstructureringen en het professionaliseren van teams. Daarnaast adviseer ik bij het in de markt zetten van de organisatie en haar diensten en de communicatie van ideeën. In mijn aanpak combineer ik het van buiten naar binnen met het van binnen naar buiten denken door kansen van buiten en vragen van doelgroepen te verbinden met de identiteit en dienstverlening van de organisatie. Als vertrekpunt neem ik altijd het gemeenschappelijk belang waarin de verschillende belangen van mensen en organisaties samenkomen. Ik ben bestuurslid en intern toezichthouder geweest bij Daltonschool de Vliegers (primair onderwijs) in Middelharnis en ben toezichthouder bij JTV Mondzorg voor kids en docent en examinator in het hoger beroepsonderwijs.

Adresgegevens Van Noordt Marketing & Communicatie

http://www.van-noordt.nl

info@van-noordt.nl

Onderlangs 12

3249 AT Herkingen