anticipeer op krimp in het onderwijs

adviezen aan het onderwijs om te anticiperen op krimp


Een reactie plaatsen

Regiostrategie met het hoger onderwijs

In mijn vorige blog schreef ik over de gevolgen van leerlingendaling voor het totale onderwijs. Naast het primair en het voortgezet onderwijs heeft ook het mbo te maken met leerlingendaling. De referentieraming 2015 laat nog geen daling voor het hoger onderwijs zien. Dat heeft echter te maken met de stijgende instroom van internationale studenten in het hoger onderwijs. De referentieraming laat na 2022 wel een leerlingendaling zien. Het hoger onderwijs betrekt haar studenten uit het voortgezet onderwijs en het mbo. De leerlingendaling in het voortgezet onderwijs en mbo zet in een later stadium ook in het hoger onderwijs door. Het hoger onderwijs is zich vooral in de echte krimpgebieden bewust van leerlingendaling en heeft daar een strategie op ingezet. In november heb ik een kennissessie krimp verzorgd het seminar Marketing en communicatie in het hoger onderwijs van het SBO. Inzicht in de regionale rol van en de manier waarop het hoger onderwijs omgaat met leerlingendaling is heel bruikbaar voor de ontwikkeling van een regiostrategie leerlingendaling voor het onderwijs.

Leerlingendaling in het hoger onderwijs

Het hoger beroepsonderwijs (hbo) voltijd is sterk gegroeid  door de stijgende instroom vanuit de havo en mbo bol. In 2013 en 2014 is er tijdelijk een extra groei geweest als gevolg van het naderende studievoorschot. Het deeltijd hbo kent juist een dalende instroom. Vanaf 2017 worden er voor het hbo voltijd minder havo-gediplomeerden verwacht. Het wetenschappelijk onderwijs (wo) voltijd kent een stijging als gevolg van een toenemende deelname aan het vwo. Vwo gediplomeerden zijn ook meer voor het wo gaan kiezen dan voor het hbo. Ook bij het wo is er in 2013 en 2014 een extra groei geweest als gevolg van het naderende studievoorschot. Het deeltijd wo kent net als bij het hbo een dalende instroom. Op termijn wordt er een vermindering van het aantal vwo-gediplomeerden verwacht.

Regionale krimp

De huidige populatie voor het hoger onderwijs, 17-25 jarigen, laat volgens de referentieraming 2015 van OC&W met name een daling zien in Groningen en Limburg.  De aankomende populatie,  12-16 jarigen,  laat een daling van de basispopulatie in het voortgezet onderwijs zien buiten de Randstad en Flevoland. Steeds meer regio’s krijgen te maken met leerlingendaling.

17-25 jarigen12-16 jarigen indices 2025 tov 2014

Regionale rol van het hoger onderwijs

Voor hun studie in het hoger onderwijs en werk trekken jongeren vanuit de landelijke gebieden naar de steden. De participatie aan het hoger onderwijs en daarmee de trek naar de steden is de afgelopen jaren toegenomen. Juist de aanwezigheid van het hoger onderwijs, werk en de dichtheid van economische activiteiten maakt steden attractief. Jongeren blijven na hun studie, ook met hun gezin, vaker in de stad wonen. Het hoger onderwijs speelt een belangrijke rol voor de regio. Wanneer opleidingen en werk goed op elkaar worden afgestemd nemen de kansen voor de regio toe. Regio’s kunnen zich onderscheiden door zich te specialiseren en gebiedsspecifiek te werken. Het hoger onderwijs kan een onderwijsaanbod neerzetten bijvoorbeeld op het gebied van techniek en daarmee bijdragen aan de ontwikkeling van de regionale economie. Stages zijn daarnaast een mooi bindmiddel om jongeren in de regio te houden.

Voorbeelden met internationaal perspectief

Het hoger onderwijs heeft door haar internationale studenten ook een internationaal  perspectief. Zuyd Hogeschool en de Rijksuniversiteit Groningen zijn mooie voorbeelden voor de internationale aanpak van leerlingendaling.  Zuyd Hogeschool bevindt zich in de krimpregio Limburg. Lector demografische krimp, Nol Reverda,  ziet krimp als bron van innovatieve, technische, sociale en economische ontwikkelingen in de regio. De hogeschool heeft een strategisch huisvestingsplan met aanbod voor 23+ in de daluren. Zuid-Limburg kan worden gezien als de nieuwe Randstad van noordwest Europa. In Xperience Parkstad wordt met het voortgezet onderwijs, het mbo en de Open Universiteit goed onderwijs aangeboden in de EU regio Zuid-Limburg, Luik en Aken. Zuyd hogeschool krijgt studenten uit Duitsland en biedt veel opleidingen in het Engels aan. Rijksuniversiteit Groningen heeft een nevenvestiging geopend in China. Zij ziet de uitbreiding in Yantai in landsbelang vanwege de leerlingendaling in de Groningse regio. Meer internationale studenten zijn nodig. De faculteiten Economie en Bedrijfskunde en Wis- en Natuurwetenschappen zullen de eerste opleidingen verzorgen.

Excellente studenten en internationale competenties

Nederland heeft volgens de SER een economisch belang bij de internationale werving en binding van excellente studenten. Er is buitenlands talent nodig voor organisaties die in een internationale omgeving opereren en voor de invulling van vacatures voor bètatechnici. De instroom van dat talent verhoogt tevens de kwaliteit van het hoger onderwijs met internationale competenties. Daar profiteren alle studenten van. Bedrijven, overheid en onderwijs leveren samen inspanningen. Steeds meer hoger onderwijsbesturen ontwikkelen een strategie voor het internationaal werven van excellente studenten en het internationaliseren van hun onderwijs.  Daardoor is de onderlinge concurrentie toegenomen. Buurland België biedt goed hoger onderwijs dat tevens goedkoper is dan in Nederland. Ook in de landen van herkomst van internationale studenten, bijvoorbeeld in China, wordt het hoger onderwijs steeds beter.

Regionaal perspectief bieden met het hoger onderwijs

Een goed op elkaar afgestemde strategie is belangrijk vanwege de maatschappelijke positie van het onderwijs in de regio van het primair onderwijs tot en met het hoger onderwijs. Xperience Parkstad is een mooi voorbeeld van samenwerking van voortgezet onderwijs tot en met universiteit om de, in dit geval, EU regio van goed onderwijs te voorzien. Ook in andere regio’s kan geanalyseerd worden welke rol het hoger onderwijs kan spelen bij de ontwikkeling van de regionale economie. Het voortgezet onderwijs kan bijvoorbeeld met het mbo en het hoger onderwijs bekijken hoe het onderwijs en de opleidingen op elkaar aan kunnen sluiten en hoe deze aansluiten op het werk in de regio. De ontwikkeling van de regionale economie is tevens relevant voor het primair onderwijs. Door stages maken studenten kennis met het werk in de regio en is de kans groter dat ze daarna door werk aan de regio verbonden blijven. Een regionale strategie met het hoger onderwijs sluit mooi aan bij een regionale samenwerking tussen schoolbesturen, gemeenten, andere sectoren en het bedrijfsleven om een regio aantrekkelijk te maken. Het kan bijdragen aan het behoud van jongeren in de regio en daarmee helpen bij leerlingendaling.

Mijn presentatie voor Krimp voor het hoger onderwijs vindt u hier: http://www.sbo.nl/media/cms_page_media/1487/Stephanie%20van%20Noordt2.pdf

Wilt u mijn e-paper ‘Anticipeer op krimp’ ontvangen? Stuur mij dan een e-mail via info@van-noordt.nl .

Ik wissel graag met u van gedachten over het onderwerp leerlingendaling (in uw regio) in een gratis en vrijblijvend strategiegesprek. Uw ervaringen en reacties op mijn blog hoor ik ook graag! Via info@van-noordt.nl of (06) 24741144.

Over Stephanie van Noordt

Over Stephanie van Noordt

Ik ben interim (verander)manager en strateeg met een marketing en communicatie-achtergrond en ruime ervaring in het onderwijs en de zorg. Met mijn bedrijf Van Noordt Marketing & Communicatie (bege)leid ik organisaties bij het kiezen van een nieuwe koers, reorganisaties, herstructureringen en het professionaliseren van teams. Daarnaast adviseer ik bij het in de markt zetten van de organisatie en haar diensten en de communicatie van ideeën. In mijn aanpak combineer ik het van buiten naar binnen met het van binnen naar buiten denken door kansen van buiten en vragen van doelgroepen te verbinden met de identiteit en dienstverlening van de organisatie. Als vertrekpunt neem ik altijd het gemeenschappelijk belang waarin de verschillende belangen van mensen en organisaties samenkomen. Ik ben bestuurslid en intern toezichthouder geweest bij Daltonschool de Vliegers (primair onderwijs) in Middelharnis, ben toezichthouder bij JTV Mondzorg voor kids en docent en examinator in het hoger beroepsonderwijs.

Adresgegevens Van Noordt Marketing & Communicatie

http://www.van-noordt.nl

info@van-noordt.nl

Onderlangs 12

3249 AT Herkingen