anticipeer op krimp in het onderwijs

adviezen aan het onderwijs om te anticiperen op krimp


Een reactie plaatsen

Gepersonaliseerd leren, de oplossing bij leerlingendaling?

Er zijn veel trends en ontwikkelingen van invloed op het onderwijs. Leerlingendaling, bijvoorbeeld door demografische krimp, zorgt voor een flinke uitdaging voor schoolbesturen in krimpregio’s. Zijn er trends en ontwikkelingen die de besturen kunnen helpen om in te spelen op deze uitdaging?

Gepersonaliseerd leren

De vraag van leerlingen en studenten is in ontwikkeling en blijft zich ontwikkelen. De reactie van het onderwijs is essentieel om tegemoet te komen aan de vraag van de student! Prikkel, stimuleer, daag leerlingen en studenten uit en bereid ze voor op werken in de 21e eeuw. Ontwikkel persoonlijke talenten en creëer een omgeving waarin de student en de docent het onderwijs samen (verder) ontwikkelen. Kortom: innoveer het onderwijs en maak gepersonaliseerd leren realiteit![1]

Gepersonaliseerd onderwijs is ingezet vanuit het digitaal onderwijs maar met steeds meer aandacht voor de mensen. Zowel vanuit het perspectief van de ontwikkeling van leerlingen, als in relatie tot het omgaan met leerlingendaling, is gepersonaliseerd onderwijs het bekijken meer dan waard. Leerlingen en studenten ontwikkelen zich binnen een maatschappij die volop in verandering is. De vraag wordt regelmatig gesteld of het huidige onderwijssysteem nog voldoende aansluit bij deze veranderende maatschappij. Het aantal thuiszitters groeit helaas. Kennis is snel verouderd en het is niet eenvoudig om op de veranderingen te anticiperen binnen de structuur van het huidige onderwijs.

Binnen het Finse onderwijssysteem wordt gepersonaliseerd leren al jaren met succes toegepast. Ook in Nederland zijn voorbeelden te vinden van gepersonaliseerd onderwijs, van het basisonderwijs tot het hoger beroepsonderwijs. Initiatieven zoals Mondomijn, Agora onderwijs, de Zweedse Kunskapsskolan methode, Knowmads en de Bildungsacademie laten mooie kansen zien.  In een nieuwe serie blogs wil ik initiatieven bekijken in het licht van de ontwikkeling van leerlingen en de problematiek van leerlingendaling.

Voor kleine scholen bij leerlingendaling interessant

Sommige voorbeelden van gepersonaliseerd onderwijs zijn erg innovatief en staan wellicht nog ver af van de situatie van sommige scholen.  Maar door het kleine aantal leerlingen besteden de scholen in krimpgebieden al veel persoonlijke aandacht aan de leerlingen. De mogelijkheden van  gepersonaliseerd onderwijs zijn dan de moeite waard om te verkennen. Om daarmee het onderwijs zo optimaal mogelijk te laten aansluiten bij de behoeften van de leerlingen.  En daarnaast om leerlingen voor te bereiden op hun plaats in de maatschappij en hun aansluiting op de arbeidsmarkt later. Dat is een ander vraagstuk dan bepalen wat leerlingen moeten leren. Gepersonaliseerd onderwijs biedt programma’s op maat. Het leren van professionals, het bedrijfsleven, levensechte situaties en elkaar zijn items bij de genoemde initiatieven. Gepersonaliseerd leren kan daarnaast zorgen voor een betere samenwerking met ouders en bedrijfsleven. En tevens bijdragen aan het onderscheidende vermogen van de school. Een aantal scholen in krimpgebieden zoals in Limburg Parkstad, heeft er voor gekozen om de leerlingendaling met gepersonaliseerd onderwijs het hoofd te bieden. Redenen genoeg om in mijn komende blogs aandacht te besteden aan de ontwikkelingsroute naar het gepersonaliseerd onderwijs met varianten in onderwijsconcepten. Zodat scholen kunnen bekijken wat voor hen handig en haalbaar is.

Aansluiting bij individueel onderwijs

Wanneer je de initiatieven van dichtbij bekijkt, is te zien dat de inzichten van gepersonaliseerd onderwijs in het leren van kinderen raakvlakken hebben met de pedagogiek van het Montessori onderwijs. Er wordt ontwikkelingsgericht gewerkt en de ontwikkelingsfasen bij kinderen staan centraal. Individuele ervaringen op basis van individuele leerbehoeften zijn het vertrekpunt. Leerlingen worden begeleid om zelfstandig te werken op basis van een individueel leerplan.

Voorbeeld Basisschool de Verwondering

Tijl Rood, directeur bij Basisschool de Verwondering in Monnickendam biedt gepersonaliseerd onderwijs en legt duidelijk uit wat daarvan de meerwaarde is. Hij geeft aan dat gepersonaliseerd leren de situatie weerspiegelt die kinderen later zullen tegenkomen: het kunnen combineren van individuele behoeften en vaardigheden binnen een gecombineerde teaminspanning. Er ontstaat steeds meer behoefte aan een beroepsbevolking die in staat is tot creatief, oplossingsgericht en kritisch denken. Tijl geeft aan dat we afscheid moeten nemen van de organiserende principes achter het onderwijs van vandaag: met een groep kinderen van dezelfde leeftijd hetzelfde doen op een bepaald moment van de dag. Kinderen zullen in plaats daarvan moeten leren om de taken te selecteren die relevant zijn voor hun leerdoelen. En deze taken uit te voeren vanuit een gevoelde verantwoordelijkheid bijvoorbeeld in het kader van een onderneming of een onderzoeksproject.[2]

Bij gepersonaliseerd onderwijs staat de ontwikkeling van leerlingen met een eigen leerroute centraal passend bij de individuele talenten, mogelijkheden en leerkenmerken. Leerlingen gebruiken hun eigen materialen en methodieken. Digitalisering neemt een belangrijke plaats in het onderwijs in om leerkrachten en leerlingen te ondersteunen waardoor het onderwijs efficiënt kan worden vormgegeven. Leerlingen kunnen op hun eigen tempo en niveau leren met behulp van adaptief digitaal leermateriaal dat direct reageert op de prestaties van de leerling en reflectieve output geeft naar de leerkracht of docent. Dat scheelt nakijkwerk en vermindert de werkdruk. Leerkrachten en leerkrachten hebben daardoor tijd om leerlingen te begeleiden. Zijn begeleiden hen meestal meerdere jaren. Opvallend is dat doelen periodiek worden vastgesteld en ontwikkelingen elke zes weken worden besproken met ouders en leerlingen.

Verschillen met gedifferentieerd en geïndividualiseerd onderwijs

Gepersonaliseerd leren verschilt van gedifferentieerd onderwijs en geïndividualiseerd onderwijs op de dimensies locus of control en de sociale context van het werk. Gedifferentieerd leren is een organisatorische uitdaging en legt een druk op de administratieve vaardigheden van leerkrachten en docenten. Leren wordt meer gezien als iets dat moet dan als iets dat je helpt om jezelf te ontwikkelen. Gepersonaliseerd onderwijs gaat verder dan gedifferentieerd onderwijs omdat bij deze onderwijsvorm de focus ligt op individuele leerroutes in plaats van een klein aantal verschillende en vooraf vastgestelde leerroutes die verschillen in aanpak en niveau.

Gepersonaliseerd leren legt meer de focus op samenwerken dan bij geïndividualiseerd leren het geval is. Tutorleren is bij gepersonaliseerd leren een krachtig instrument om het leerrendement te verhogen. Bij gepersonaliseerd leren is de leerinhoud op maat gesneden en aangesloten op individuele leerdoelen. Dat heeft een hogere motivatie tot gevolg waardoor leerlingen efficiënter zullen leren.

Hoe organiseren?

Er zijn organisatorische aanpassingen nodig om gepersonaliseerd onderwijs te realiseren, zo stelt Tijl Rood. Daar staat tegenover dat er een duidelijke meerwaarde in effectiviteit en efficiëntie te zien is voor de school. In mijn volgende blogs zal ik daar aandacht aan besteden.

Strategische visie scherp met een strategiesessie

Welke strategische visie werkt voor u bij leerlingendaling? In een gratis strategiesessie help ik u met een quickscan van uw situatie en de aanzet tot een strategische visie of scherp stellen van uw strategische visie op leerlingendaling naar aanleiding van het stappenplan uit mijn e-paper Anticipeer op krimp! De laatste update van het e-paper Anticipeer op krimp is gratis voor u beschikbaar. Belangstelling? Stuur een mail naar: info@van-noordt.nl  of bel: (06) 24741144 Uw ervaringen en reacties op mijn blog hoor ik ook graag.

[1] Congres Gepersonaliseerd leren (2018) https://www.sbo.nl/onderwijs/congres-gepersonaliseerd-leren/

[2] Rood (2017) https://wij-leren.nl/gepersonaliseerd-leren-voordelen.php

Over Stephanie van Noordt

Over Stephanie van Noordt

Ik ben interim (verander)manager en strateeg met een marketing en communicatie-achtergrond en ruime ervaring in het onderwijs onder andere op het gebied van leerlingendaling en de zorg. Met mijn bedrijf Van Noordt Marketing & Communicatie (bege)leid ik organisaties bij het kiezen van een nieuwe koers, reorganisaties, herstructureringen en het professionaliseren van teams. Daarnaast adviseer ik bij het in de markt zetten van de organisatie en haar diensten en de communicatie van ideeën. In mijn aanpak combineer ik het van buiten naar binnen met het van binnen naar buiten denken door kansen van buiten en vragen van doelgroepen te verbinden met de identiteit en dienstverlening van de organisatie. Als vertrekpunt neem ik altijd het gemeenschappelijk belang waarin de verschillende belangen van mensen en organisaties samenkomen. Ik ben bestuurslid en intern toezichthouder geweest bij Daltonschool de Vliegers (primair onderwijs) in Middelharnis en ben toezichthouder bij JTV Mondzorg voor kids en docent en examinator in het hoger beroepsonderwijs.

Adresgegevens Van Noordt Marketing & Communicatie

http://www.van-noordt.nl

info@van-noordt.nl

(06) 24741144

Onderlangs 12

3249 AT Herkingen