anticipeer op krimp in het onderwijs

adviezen aan het onderwijs om te anticiperen op krimp


Een reactie plaatsen

Gepersonaliseerd leren? Voordelen en kanttekeningen

In mijn vorige blog schreef ik over gepersonaliseerd onderwijs als trend om goed onderwijs te bieden bij leerlingendaling. Voorbeelden zoals Agora komen vaak uit een gebied met demografische krimp. Steeds meer scholen hebben interesse in gepersonaliseerd onderwijs. Ik geef u graag een beeld van voordelen en kanttekeningen gezien door twee deskundigen uit een interessant artikel[1].

In het kort

Het gaat volgens het artikel bij gepersonaliseerd leren over leerdoelen, afstemming op het individu, ruimte voor eigen regie en eigenaarschap. Zowel leerlingen als leraren zouden bij het leren en lesgeven meer gemotiveerd en betrokken raken.

Personalisatie voor of door de leerling?

Gepersonaliseerd leren is volgens Martijn Meeter, hoogleraar Onderwijskunde aan de Vrije Universiteit van Amsterdam, een ontwikkeling die veel verwachtingen wekt. Hij ziet twee zaken die kunnen worden bedoeld bij gepersonaliseerd leren. Personalisatie voor de leerling waarbij de leraar taken klaar zet die idealiter geheel zijn afgestemd op de individuele leerling. De leerling gaat er zelf mee aan de slag. En personalisatie door de leerling waarbij deze grote inspraak heeft in wat zijn leerdoelen zijn en hoe hij deze kan bereiken. “In Nederland wordt vooral de eerste uitvoering gezien”, legt Meeter uit. “De leerdoelen liggen immers vast en er zijn centrale examens waar scholen naar toe moeten werken. Maar dat betekent niet dat de tweede vorm onmogelijk is. Dat is namelijk al de praktijk bij Agora in Limburg. Leerlingen mogen helemaal zelf bepalen wat zij willen leren.”

Nieuwe scholen

Volgens Amber Walraven, universitair docent bij de Radboud Docenten Academie, zijn het vooral nieuwe scholen die gepersonaliseerd leren toepassen. “Scholen die al langer bestaan, zullen eerder kiezen voor adaptief onderwijs. Hierbij wordt de voortgang van de leerling gevolgd door een virtueel systeem terwijl  bij personalisatie de leerling het heft in eigen handen neemt”.

Voordelen: minder kosten, meer keuze

Er zijn voordelen voor scholen om voor personalisatie te kiezen. Zo kost het minder en biedt het meer keuze. Docenten helpen leerlingen in kleinere groepen of op individueel niveau met de lesstof. Zij hoeven volgens Meeter geen hele klas meer aan te sturen. De onderwijsvorm biedt volgens van Walraven veel mogelijkheden omdat leraren hun instructies heel gericht op leerlingen kunnen toespitsen. En het systeem neemt een deel van de administratie weg omdat er een beter overzicht is en de leraar niet alles hoeft te toetsen. “Wanneer leerlingen zelf mogen bepalen welke lessen ze volgen en wanneer dan zijn er minder klaslokalen nodig en er hoeven minder mensen aanwezig te zijn. Er kan met kleinere gebouwen worden gewerkt en er zijn flexibelere vakantiedagen mogelijk. Dat kan niet alleen een kostenbesparing opleveren maar ook een verspreiding van de werkdruk”.

Eigenaarschap en leerplezier

Voor leerlingen kan gepersonaliseerd onderwijs meer zicht geven op de te doorlopen leerlijn. Ze kunnen duidelijk zien waar ze nu staan, wat ze al kunnen en wat ze nog moeten leren. Dat zou volgens Walraven “hun leerplezier ten goede kunnen komen. Hun motivatie wordt vergroot omdat ze iets kunnen bereiken”. Leerlingen kunnen, volgens Meeter meer eigenaarschap voelen en zelf hun leerprocessen sturen. Ze krijgen keuze en kunnen op hun eigen niveau werken. Sommige vakken kunnen sneller en op een hoger niveau worden afgesloten. “Maar feitelijk is dit nog allemaal theorie, het is de vraag of het wel echt zo uitpakt.”

Impact voor leraren

Maar meer vrijheid voor de leerlingen kan minder vrijheid voor de leraren betekenen. Zij begeleiden in plaats van elke week opnieuw te beslissen wat zij in de les willen doen, stelt Meeter. “Leraren moeten ook meer samenwerken met collega’s want gepersonaliseerd onderwijs werkt alleen wanneer het hele team leraren zich verantwoordelijk voelt voor de leerlingen”.

Kloof tussen leerlingen

Gevaren zijn er ook. Volgens Meeter wordt onterecht van de gedachte uitgegaan dat leerlingen alles geleerd hebben wanneer ze de modules afvinken die ze hebben gedaan. “Een gepersonaliseerd onderwijssysteem kan de verschillen tussen kinderen vergroten. Er zal er een aantal zijn die profiteert en snel kan werken, terwijl een andere groep achterblijft.”  Van Walraven ziet dat risico ook. “Leerlingen die thuis extra kunnen oefenen zullen gemakkelijker door het systeem gaan. Bovendien bestaat de kans dat leerlingen niet meer ‘gezien’ worden. Het systeem registreert immers alleen of een antwoord goed of fout is en niet de context erachter. Leraren kunnen met een leerling in gesprek gaan en de oorzaak van een slecht cijfer onderzoeken”. Niet alle leerlingen beschikken over evenveel regulatievaardigheden om een eigen leerlijn te kunnen inrichten.

Balans tussen autonomie en structuur

Het is daarnaast ook mogelijk dat leerlingen alleen kiezen voor vakken die ze leuk vinden. Er zullen echter altijd studieonderdelen zijn die noodzakelijk zijn voor het functioneren in de maatschappij. “School is er ook om je wereld te openen. Er dient dan ook een balans te zijn tussen autonomie van de leerling en structuur waarbij iemand zegt welke kennis is vereist”, stelt van Walraven.

Niet één vorm van onderwijs

“Er is niet één vorm van onderwijs die het beste werkt”, zo stelt Walraven. In haar optiek is het voor de toekomst het belangrijkste dat er een mix is van goede lessen, instructie, individueel werken, samenwerken, adaptieve en maatschappelijke opdrachten. Meeter geeft aan dat “Gepersonaliseerd leren beschouwd kan worden als een onderwijsrevolutie maar wel één die relatief langzaam verloopt”. De belofte van meer gemotiveerde leerlingen zijn volgens onderzoek nog niet waargemaakt. Wel bleek het werken met dit soort systemen tot meer leren te leiden.

Innovatie

Naar mijn idee is het, zoals bij alle innovaties, zaak om op bescheiden schaal te verkennen wat de resultaten van gepersonaliseerd onderwijs zijn en hoe om te gaan met risico’s. Ik zoek voor mijn blogs dan ook naar goede voorbeelden met een praktische implementatie en naar concrete tips. Onderstaande tips vond ik voor u.

3 tips voor gepersonaliseerd leren met behulp van technologie[2]

  1. Formatieve toetsing en feedback

Met behulp van digitale leermiddelen en apps kunnen leraren zonder al te veel moeite en op ieder moment  toetsen hoe het ervoor staat met de kennis van leerlingen. Leerlingen krijgen zo inzicht in het eigen leerproces en leraren kunnen leerlingen die dat nodig hebben voorzien van feedback.

  1. Werk met een (adaptief) leersysteem

Gepersonaliseerde adaptieve systemen bieden een docentendashboard waarin zij in een oogopslag kunnen zien welke leerlingen extra aandacht of juist extra ondersteuning nodig hebben.

  1. Geef keuzemogelijkheid

Laat leerlingen zelf kiezen op welke manier ze het liefst leren om te laten zien dat ze het onderwerp hebben begrepen. Zo ligt de nadruk op hun capaciteiten en niet op hun beperkingen.

Strategische visie scherp met een strategiesessie

Welke strategische visie werkt voor u bij leerlingendaling? In een gratis strategiesessie help ik u met een quickscan van uw situatie en de aanzet tot een strategische visie of scherp stellen van uw strategische visie op leerlingendaling naar aanleiding van het stappenplan uit mijn e-paper Anticipeer op krimp! De update van het e-paper Anticipeer op krimp is gratis voor u beschikbaar. Belangstelling? Stuur een mail naar: info@van-noordt.nl  of bel: (06) 24741144 Uw ervaringen en reacties op mijn blog hoor ik ook graag.

Over Stephanie van Noordt

Over Stephanie van Noordt

Ik ben interim (verander)manager en strateeg met een marketing en communicatie-achtergrond en ruime ervaring in het onderwijs onder andere op het gebied van leerlingendaling en de zorg. Met mijn bedrijf Van Noordt Marketing & Communicatie (bege)leid ik organisaties bij het kiezen van een nieuwe koers, reorganisaties, herstructureringen en het professionaliseren van teams. Daarnaast adviseer ik bij het in de markt zetten van de organisatie en haar diensten en de communicatie van ideeën. In mijn aanpak combineer ik het van buiten naar binnen met het van binnen naar buiten denken door kansen van buiten en vragen van doelgroepen te verbinden met de identiteit en dienstverlening van de organisatie. Als vertrekpunt neem ik altijd het gemeenschappelijk belang waarin de verschillende belangen van mensen en organisaties samenkomen. Ik ben bestuurslid en intern toezichthouder geweest bij Daltonschool de Vliegers (primair onderwijs) in Middelharnis en ben toezichthouder bij JTV Mondzorg voor kids en docent en examinator in het hoger beroepsonderwijs.

Adresgegevens Van Noordt Marketing & Communicatie

http://www.van-noordt.nl

info@van-noordt.nl

(06) 24741144

Onderlangs 12

3249 AT Herkingen

 

 

 

 

 

[1] https://www.onderwijsvanmorgen.nl/de-revolutie-van-gepersonaliseerd-leren/

[2] https://www.onderwijsvanmorgen.nl/3-tips-gepersonaliseerd-leren-behulp-technologie/